Tentoonstelling: Pixel Pioneers

Van algoritmisch gegenereerde schilderijen en audiovisuele installaties tot interactieve retro-games

Museum Boijmans Van Beuningen presenteert vanaf 25 april 2026 de tentoonstelling Pixel Pioneers, waarin digitale kunst centraal staat. Technologie is niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven: van gaming en apps tot telefoons en digitale hulpmiddelen. Ook speelt het een steeds groter rol binnen de hedendaagse kunst. Internationale kunstenaars en pioniers in digitale kunst krijgen voor het eerst een podium in het Depot. Hun werk varieert van algoritmisch gegenereerde schilderijen en audiovisuele installaties tot interactieve retro-games. Daarnaast presenteert het museum eigen collectiestukken uit de jaren zestig, die de vroege ontwikkeling van digitale kunst laten zien. Pixel Pioneers is niet alleen een visueel spektakel, maar toont ook hoe kunstenaars technologie inzetten om de verhalen van hun tijd tot leven te brengen. 

Save the date: persopening Pixel Pioneers op donderdag 23 april om 10.00 uur.  

Digitale kunst gerestaureerd  
Horizons (2008) van de Nederlandse kunstenaar Geert Mul (1965) vormt het vertrekpunt van de tentoonstelling. Mul experimenteert al jaren op het snijvlak van museumcollecties en digitale databanken. Horizons is een vroeg voorbeeld: bijna twintig jaar geleden maakte hij dit interactieve werk in opdracht van het museum. Mul selecteerde collectiestukken waarin een horizon te zien is en projecteerde deze op een groot scherm. Bezoekers konden met hun bewegingen nieuwe horizons creëren; sensoren registreerden iedere stap. Het werk is recent gerestaureerd en in vernieuwde vorm te zien. Maar hoe restaureer je een digitaal kunstwerk? In de korte documentaire van Suzanne Koopstra volgen bezoekers het restauratieproces van Horizons en ontdekken zij waardevolle inzichten over het behoud van digitale kunst voor de toekomst.  

De kunst van algoritmes  
Een belangrijke ontwikkeling in de hedendaagse schilderkunst is de opkomst van digitale hulpmiddelen en kunstmatige intelligentie in het creatieve proces. Christopher Kulendran Thomas maakt monumentale schilderijen op basis van digitale beelden gegenereerd door computerprogramma’s. Vanuit zijn Tamil-achtergrond onderzoekt hij de complexe geschiedenis van Sri Lanka, en verwerkt dit in zijn schilderijen. Thomas laat zich daarbij inspireren door het werk van bekende Sri Lankaanse kunstenaars die beïnvloed zijn door het Westerse kunsthistorische canon. Zijn werk stelt vragen over auteurschap en laat zien hoe beelden bepalen wat wordt herinnerd.  

Digitale en fysieke werelden  
Pixel Pioneers geeft ook kunstenaars een podium die digitale middelen gebruiken om bestaande denkbeelden te bevragen. Claudia Hart (1955, Verenigde Staten) maakte in opdracht van het museum Empire Failure. Het werk onderzoekt de macht van grote technologiebedrijven en laat hun opkomst en ondergang zien. Hart gebruikt daarvoor logo’s van bekende techbedrijven en symbolen van mislukte cryptocurrencies. Suzanne Treister (1958, Verenigd Koninkrijk) presenteert werken uit haar series HEXEN 2.0 (2009-2011) en HEXEN 5.0 (2023-2025): kleurrijke tarotkaarten die de verborgen geschiedenis van het internet, blockchain en kunstmatige intelligentie (AI) blootleggen.  

Games vol verhalen  
In The Gaming Room benadert Larry Achiampong (1984, Verenigd Koninkrijk) videogames als een persoonlijke en culturele ervaring. Zijn installatie brengt vroege videogames samen met consoles, boeken, muziek, film en nostalgische objecten om een uitnodigende woonkameromgeving te creëren. Achiampong ervaarde games vroeger als leerzame plekken. Het opnieuw proberen van uitdagende levels, het ontdekken van verborgen werelden en het maken van keuzes hielp hem bij het vormen van ideeën over opgroeien en overleven. Bezoekers kunnen zelf de controllers oppakken en ervaren hoe gamen mensen, herinneringen en culturen samenbrengt.   

Statement in pixels  
Videogames van pioniers als Feng Mengbo (1966, China) laten zien hoe een spel wordt ingezet voor het maken van maatschappelijke en politieke statements. Feng brengt met zijn iconische Long March: Restart uit 2008, een belangrijke periode uit de Chinese geschiedenis* tot leven in een speelbare retro-videogame. Zijn spel wordt gepresenteerd in een 17 meter lange projectie. 

De oorsprong van digitale kunst
Sinds het einde van de twintigste eeuw verzamelt Museum Boijmans Van Beuningen film-, video- en elektronische werken. Met werken uit de collectie van Hoos Blotkamp (1943–2014, Nederland), Nam June Paik (1932–2006, Zuid-Korea) en Peter Struycken (1939, Nederland) laat de tentoonstelling zien hoe digitale kunst zich sinds de jaren zestig heeft ontwikkeld. De tentoonstelling plaatst deze geschiedenis naast hedendaagse kunst en laat zien hoe het verleden en het heden met elkaar verbonden zijn.

Begunstigers  
De tentoonstelling Pixel Pioneers wordt mogelijk gemaakt met steun van het Mondriaan Fonds, de VriendenLoterij, Stichting Museum Boijmans Van Beuningen met een bijdrage uit de nalatenschap van Rine Coolen – Kalkman en Gemeente Rotterdam. De restauratie van Horizons is mede mogelijk gemaakt met steun van het Familie De Heus Restauratiefonds.

Blockchain: een techniek waarmee een netwerk van gebruikers gezamenlijk een database van transacties kan bijhouden. 

Kunstmatige intelligentie: is de mogelijkheid van een machine om mensachtige vaardigheden te vertonen zoals redeneren, leren, plannen en creativiteit.

Algoritmes: een set van regels en instructies die een computer uitvoert.

Long March: De titel verwijst naar de Lange Mars van 1934-1935, de zware militaire terugtocht van het Rode Leger onder leiding van Mao Zedong, die later uitgroeide tot een fundamentele mythe van het communistische China en een krachtig instrument in staatspropaganda. Feng vergelijkt de daden van revolutionairen met de capriolen van videogamepersonages en zet op satirische wijze vraagtekens bij de mythes uit de geschiedenis.   

Pixel Pioneers is te zien van 25 april tot en met 13 september 2026.